Misafirine internet veren her işletme — otel, kafe, AVM, fuar alanı, hastane, belediye, fabrika — 5651 sayılı kanun kapsamında "toplu kullanım sağlayıcı" sayılır. Bu, internet erişimi verdiğiniz kişinin kim olduğunu ve hangi trafiği ürettiğini kayda geçirme yükümlülüğü getirir. Bu rehber, yükümlülüğü teknik adımlara çevirir.
Kısaca: kimlik doğrulaması yapın, erişim kayıtlarını zaman damgalı ve değiştirilemez biçimde saklayın, saklama süresine uyun, talep geldiğinde kaydı doğrulanabilir şekilde teslim edin. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; mevzuata uygunluğun değerlendirilmesi işletmenin ve hukuk danışmanının sorumluluğundadır.
Kim yükümlü, kim değil?
Kendi abonelerine hizmet veren operatörler "erişim sağlayıcı" kategorisindedir. Misafirine, müşterisine ya da ziyaretçisine internet açan işletme ise toplu kullanım sağlayıcıdır. Ticari olup olmaması değil, erişimi üçüncü kişilere açıyor olmanız belirleyicidir. Personel ağı ile misafir ağı ayrı SSID ve ayrı politika ile yönetilmelidir.
| Kullanım | Konum | Tipik doğrulama |
|---|---|---|
| Otel misafiri | Oda, lobi, toplantı | PMS (oda no + soyadı), SMS yedeği |
| Kafe / restoran | Salon, teras | SMS / OTP, uygulama üyeliği |
| Fuar, kongre | Salon, stant | Voucher + SMS, yüksek eşzamanlılık |
| Belediye, kamu | Meydan, tesis | T.C. kimlik no + SMS |
| Kurumsal ofis | Ziyaretçi alanı | Sponsor onayı |
| Hastane | Bekleme, yatış | SMS, refakatçi için ayrı politika |
Hangi kayıtlar tutulur?
- Kimlik doğrulama kaydı: yöntem, doğrulanan bilgi, başarı/başarısızlık, zaman.
- Oturum kaydı: kullanıcı, MAC, atanan IP, oturum başlangıç ve bitiş zamanı.
- NAT/port kaydı: paylaşılan dış IP kullanılıyorsa hangi iç oturumun hangi port aralığını kullandığı.
- Rıza ve aydınlatma kaydı: metnin hangi sürümünün, ne zaman onaylandığı.
İçerik kaydı tutulmaz. Toplu kullanım sağlayıcıdan beklenen, kimin ne zaman bağlandığının izidir; ziyaret edilen sayfaların içeriği değil.
Kaydın teknik nitelikleri
- Zaman damgası: kayıtlar üretildiği anda damgalanmalı, sistem saati güvenilir bir NTP kaynağına bağlı olmalıdır.
- Bütünlük: arşiv imzalanmalı; sonradan bir satırın değiştirilmediği doğrulanabilmelidir.
- Erişim denetimi: arşive kimin eriştiği de kayıt altında olmalıdır.
- Yedek: tek kopya yeterli değildir; arşiv ayrı bir konumda da tutulmalıdır.
- Teslim formatı: talep geldiğinde okunabilir, imza doğrulaması yapılabilir bir paket üretilebilmelidir.
Saklama süresi ve talep geldiğinde ne olur?
Saklama süresi mevzuat ve kurum uygulamasıyla belirlenir; pratikte işletmeler iki yıla kadar saklama planı kurar. Süre dolduğunda kayıtlar kontrollü şekilde silinmelidir — sınırsız saklamak KVKK tarafında ayrı bir risk üretir. Bir sorgu geldiğinde tipik akış şudur: tarih ve IP/port aralığı verilir, sistem eşleşen oturumu bulur, kimlik doğrulama kaydıyla birlikte imzalı bir rapor üretilir.
Uygulama kontrol listesi
- Misafir ağı personel ağından ayrıldı mı?
- Her giriş bir kimlik doğrulama kaydı üretiyor mu?
- Saat kaynağı NTP ile senkron mu?
- Arşiv imzalı ve yedekli mi?
- Saklama süresi ve silme takvimi yazılı mı?
- Aydınlatma metni portalda görünür ve sürümlenmiş mi?
- Çok lokasyonlu yapıda tüm şubeler aynı politikayı uyguluyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Tek bir paylaşılan şifre dağıtmak: kayıt kişiye bağlanamaz.
- Log'u sadece ağ cihazının yerel diskinde bırakmak: cihaz arızasında arşiv gider.
- Şube sayısı artınca politikaların birbirinden ayrışması.
- Aydınlatma metnini portala koymamak ya da hiç sürümlememek.
SSS
5651 kapsamında içerik kaydı tutmak zorunda mıyım?
Hayır. Toplu kullanım sağlayıcıdan beklenen erişim ve kimlik doğrulama izidir; ziyaret edilen sayfaların içeriği saklanmaz.
Misafirlere tek bir Wi-Fi şifresi vermek yeterli mi?
Yeterli değildir, çünkü kaydı belirli bir kişiye bağlayamazsınız. Kimlik doğrulama captive portal üzerinden yapılmalıdır.
Kayıtları ne kadar süre saklamalıyım?
Süre mevzuatla belirlenir; işletmeler yaygın olarak iki yıla kadar saklama planı kurar. Süre sonunda kayıtlar silinmelidir.
Zaman damgası neden gerekli?
Kaydın hangi anda üretildiğini ve sonradan değiştirilmediğini kanıtlar. Damgasız bir kayıt, talep anında delil değeri taşımaz.
Oteller için farklı bir yol var mı?
Var. Misafir zaten check-in yaptığı için kimlik oteldedir; PMS entegrasyonu ile oda numarası ve soyadıyla giriş yapılır.
HotSpot ile nasıl çalışır?
HotSpot, giriş doğrulamasını portalda yapar, oturum ve NAT kaydını zaman damgalı arşive yazar, saklama süresini politikaya bağlar ve talep geldiğinde imzalı rapor üretir. Çok lokasyonlu işletmelerde tüm şubeler tek panelden aynı politikayla yönetilir.